Phố Mai Hắc Đế

Phố Charron toàn phần khá dài, từ phố Trần Nhân Tống đến phố Lê Đại Hành, đo khoảng 850 mét. Tên phố Charron cố trong thời Pháp; năm đầu cách mạng đổi tên là phố Lê Bình; từ thời tạm chiếm (1948) gọi là phố Mai Hắc Đế. Đoạn phố ở trên đất cũ hai làng Yên Nhất và Phúc Lâm chỉ bằng một nửa tổng số chiều dài.
 
Quá trình mở mang phố Mai Hắc Đế chìa ra làm hai thời kỳ: phần phố phía trên ở trên đất cũ hai thôn Giáo Phường và Đông Tân được mở mang truớc, và phần phố ở trên đất cũ của hai thôn Yên Nhất và Phúc Lâm thì phải đợi vài chục năm sau mới được tiếp tục xây dụng nhà cửa.
 
Cho đến khoảng năm 1936, ở bên mặt đường phía tây phố Charron, nhà mới làm đến quá ngã tư Wiélé (Tô Hiến Thành) một quãng ngắn, chỗ có hiệu sách Giang Tả, bên dưới còn là hồ Nhà Diêm. Thời kỳ ấy nhà cửa bên phố Huế ở cạnh đã làm kín hết mặt phố và những đất ở bên trong mặt phố đang được xây dựng; vì thế dọc mặt đường phía đông phố Charron liền cạnh cũng dần dần có nhà cửa. Tư nhân người làng cũ có sẵn đất làm nhà cho thuê hoặc để ở, đó là những ngôi nhà nhỏ một tầng kiểu cũ rải rác ở đoạn phố này. Nhà Địa ốc ngân hàng (Crédit Foncier) làm nhiều nhà một tầng, có dãy ba bốn gian, dãy ngót chục gian, bán chịu cho công chức được trả tiền dần.
 
Nhà Chung cũng có mấy dãy nhà một tầng vói những cán hộ nhỏ cho thuê rẻ tiền (dãy nhiều gian từ số 87 đến số 93).
 
Những nám cuối thập niên ba mươi và đầu bốn mươi, hồ ao ờ khu vực này được đổ rác lấp hết và trong phong trào xây dựng ở thời kỳ đó, nhiều nhà kiểu mới được xây ở đoạn cuối phố Charron, phố mới mở đó được gọi là phố Charron kéo dài, tức là đoạn phố đi qua trước cổng Nhà Diêm thông xuống sát cửa ô Cầu Dền.
 
Như vậy, ở phố Mai Hắc Đế, ở cả hai bên mặt đường từ Nhà Diêm (nay là Nhà máy Cơ khí Trần Hưng Đạo) trở lên, nhà ở đoạn này đa số là nhà một tầng nhỏ hẹp; còn từ Nhà Diêm trở xuống, chỗ đất mới quy hoạch, thì hầu hết là những ngôi nhà mới xây cất vào thời kỳ 1938-1942, đó là những villa to rộng kiểu mới bằng bê tông. Nhiều nhà làm xong đã bị quân đội Nhật trưng dụng để sĩ quan họ ở; đến khi quân Nhật thua (1945) thì lại đến lượt quân Tàu Tưởng và nhóm Quốc dân Đảng chiếm. Chiến sự cuối năm 1946 đầu 1947 không ảnh hưởng nhiều đến phố Mai Hắc Đế, chỉ có ở chung quanh cửa ô, cuối phố Huế, chỗ trường học Trần Văn Khánh là bị tàn phá nặng nề.
 
Trước khi đến với Tour đi Singapore Malaysia giá rẻ, hãy bớt chút thời gian ghé qua phố Mai Hắc Đế để cảm nhận nét đẹp văn hóa – lịch sử nơi đây.